Ngày 17 tháng 11 năm 2009, tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Nghiên cứu, giảng dạy quyền con người trong bối cảnh thế giới và Việt Nam hiện nay”. Đến dự và chủ trì Hội thảo có PGS, TS Nguyễn Đăng Thành, Phó Giám đốc Học viện; đại diện các Viện nghiên cứu, cơ quan quản lý tại Trung tâm Học viện, Học viện Hành Chính, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Học viện Cảnh sát nhân dân, Học viện an ninh nhân dân, Hội đồng lý luận Trung ương; nhiều giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, các cán bộ nghiên cứu, giảng dạy trên lĩnh vực về quyền con người và có liên quan tới quyền con người đã có bài tham luận và trình bày tại Hội thảo.
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS, TS Nguyễn Đăng Thành, nhấn mạnh ý nghĩa, vị trí và tầm quan trọng của công tác nghiên cứu lý luận và công tác tuyên truyền, giáo dục về quyền con người trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và hội nhập khu vực ngày càng gia tăng; sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng thông tin và những thách thức mà các quốc gia đang phải đối mặt trong thế kỷ 20; đó là hiện tượng biến đổi khí hậu, thảm hoạ thiên nhiên, chiến tranh, xung đột dân tộc, sắc tộc, chủ nghĩa ly khai, dịch bệnh, nghèo đói...Trước bối cảnh đó, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người thông qua các hoạt động nghiên cứu, giáo dục, đào tạo và thông tin về quyền con người đang được cộng đồng quốc tế và nhiều quốc gia quan tâm hơn bao giờ hết.
Hội nghị thế giới về nhân quyền được tổ chức tại Viên (Áo), đã thông qua bản Tuyên bố Viên về Chương trình Hành động vào tháng 6/1993 “coi giáo dục, đào tạo và thông tin chung về quyền con người là thiết yếu cho thúc đẩy và đạt được các quan hệ hài hòa, ổn định trong các cộng đồng và để tăng cường được sự hiểu biết lẫn nhau, khoan dung và hòa bình”, và khẳng định các quốc gia có nghĩa vụ pháp lý trong việc giáo dục nhân quyền; đồng thời nên được đưa vào các chính sách giáo dục ở cấp độ quốc gia và quốc tế.
Ở Việt Nam hiện nay, tôn trọng, bảo vệ, thúc đẩy quyền con người là chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta. Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trong lĩnh vực bảo vệ quyền con người và các quyền tự do cơ bản của công dân. Tuy vậy, trước yêu cầu và những đòi hỏi của công cuộc đổi mới và hội nhập, rõ ràng công tác nghiên cứu lý luận, công tác giảng dạy về quyền con người trong thời gian qua chưa ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ chính trị đặt ra.
Cùng với những vấn đề lớn/thách thức của thời đại ngày nay; xu thế và bối cảnh thế giới, đặc biệt sự tác động về giáo dục quyền con người ở các nước trong khu vực và trên thế giới ngày càng gia tăng sự ảnh hưởng tới nước ta, nhất là trong thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, trên lĩnh vực dân chủ, nhân quyền các thế lực phản động, thù địch đang triệt để lợi dụng những kẽ khở trong cơ chế, chính sách và thực tiễn để xuyên tạc, bôi xấu tình hình nhân quyền ở nước ta; thực chất là mượn cớ ngọn cờ dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, dân tộc gây sức ép, can thiệp công việc nội bộ nhằm từng bước chuyển hoá chế độ XHCN ở nước ta. Bối cảnh đó, đang đỏi hỏi chúng ta, trước hết là các cơ quan nghiên cứu lý luận của Đảng, Nhà nước, các cơ quan nghiên cứu, giảng dạy có liên quan cần có thái độ và nhận thức đúng đắn, sâu sắc hơn về mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác nghiên cứu và giảng dạy về quyền con người ở nước ta hiện nay, cũng như trong thời gian tới.
Đồng chí đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận ba nội dung lớn:
- Một là, tập trung phân tích và làm rõ bối cảnh, quan điểm và xu hướng nghiên cứu, giảng dạy về quyền con người trên phạm vi thế giới, đặc biệt là quan điểm của LHQ, quan điểm các nước trong cộng đồng ASEAN, và quan điểm của Đảng, Nhà nước ta.
- Hai là, đánh giá được hiện trạng tình hình nghiên cứu, giảng dạy về quyền con người ở nước ta hiện nay; nêu ra những mặt được, chưa được và nguyên nhân của những khiếm khuyết đó là gì.
- Ba là, đề xuất quan điểm, giải pháp nhằm tăng cường công tác nghiên cứu, giảng dạy về quyền con người trước bối cảnh và xu thế thời đại và xuất phát từ bối cảnh cụ thể về tình hình kinh tế, chính trị, lịch sử, văn hóa ở nước ta hiện nay.
Trên cơ sở các nội dung nêu trên, nhiều ý kiến phát biểu tại Hội thảo cho rằng, công tác nghiên cứu lý luận và công tác giảng dạy về quyền con người ở nước ta trong thời gian qua, tuy đã có những kết quả bước đầu; nhưng nếu so sánh với các nước trong khu vực và trên thế giới, đặc biệt theo chương trình, kế hoạch, mục tiêu do Liên hợp quốc đưa ra, thì công tác giáo dục về quyền con người ở nước ta hiện nay còn nhiều bất cập.
Các đại biểu nhất trí cho rằng, để đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ chính trị, bổ sung quan điểm lý luận của Đảng, hoàn thiện chính sách, pháp luật của Nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ, thúc đẩy và đấu tranh trên lĩnh vực quyền con người, cần tăng cường hơn nữa công tác nghiên cứu, và giảng dạy về quyền con người.
Về công tác nghiên cứu: Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng chương trình nghiên cứu lý luận cơ bản, khai thác và phát triển quan điểm Mác - Lê nin; tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người; tổng kết thực tiễn trên lĩnh vực đấu tranh và bảo vệ nhân quyền; kịp thời đấu tranh với các tư tưởng, luận điệu sai trái, lợi dụng dân chủ, nhân quyền can thiệp vào công việc nội bộ nước ta; nghiên cứu và cập nhật những vấn đề mới đương đại đang diễn ra trên phạm vi thế giới; nghiên cứu pháp luật quốc tế về quyền con người, bảo đảm tính tương thích giữa pháp luật quốc gia với các quy định của quốc tế; nghiên cứu kinh nghiệm đấu tranh và bảo vệ quyền con người ở một số nước trong khu vực và thế giới...
Về công tác giảng dạy: Nghiên cứu, mở rộng đối tượng cần được giáo dục nâng cao nhận thức về quyền con người, như mở các khoá bồi dưỡng cho cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị; cán bộ hoạt động trong lĩnh vực tư pháp, như cán bộ điều tra, cán bộ kiểm sát, thẩm phán, luật sư; cán bộ làm công tác tuyên truyền lý luận của Đảng...Cần thiết đưa môn học quyền con người vào các cơ sở chuyên ngành về luật, vào một số trường đại học có liên quan tới công tác thực thi pháp luật. Trong giáo dục, cần tiếp cận đa ngành và liên ngành; cần có mã số đào tạo sau đại học về quyền con người; cần có tạp chí về nhân quyền...
Đối với môn học lý luận về quyền con người trong hệ thống học viện, cần đổi mới về nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo; cần tăng thời lượng hợp lý cho môn học này.